Khi nhận thấy đầu con hơi lệch, hơi bẹt một bên, rất nhiều cha mẹ rơi vào trạng thái băn khoăn:
“Liệu con có cần đội mũ chỉnh hình không, hay chỉ cần theo dõi thêm?”

Đây là một câu hỏi hoàn toàn chính đáng. Trên thực tế, không phải mọi trường hợp lệch đầu đều cần can thiệp bằng mũ chỉnh hình. Điều quan trọng là cha mẹ cần hiểu đúng mức độ lệch đầu của con và lựa chọn hướng xử trí phù hợp, tránh cả hai thái cực: quá lo lắng hoặc chủ quan bỏ qua.

Lệch đầu nhẹ ở trẻ sơ sinh là gì?

Lệch đầu nhẹ thường thuộc nhóm biến dạng hộp sọ tư thế, xảy ra khi đầu bé chịu áp lực lặp lại ở một vùng trong thời gian dài. Nguyên nhân phổ biến có thể đến từ thói quen nằm nghiêng một bên, ít thay đổi tư thế, hoặc bé có xu hướng quay đầu về một phía khi ngủ.

Ở mức độ nhẹ, hình dạng đầu:

• Chỉ hơi bẹt hoặc lệch khi nhìn từ trên xuống

• Không có dấu hiệu bất thường về đường khớp sọ

• Không ảnh hưởng đến sự phát triển trí não của trẻ

Trong nhiều trường hợp, tình trạng này có thể cải thiện dần theo thời gian nếu được theo dõi và điều chỉnh tư thế đúng cách.

Khi nào lệch đầu nhẹ chưa cần đến mũ chỉnh hình?

Với những bé được phát hiện sớm, thường trong những tháng đầu đời, hướng xử trí ưu tiên vẫn là các biện pháp không xâm lấn như:

• Thay đổi tư thế nằm và bế bé linh hoạt hơn

• Tăng thời gian bé nằm sấp khi thức (tummy time)

• Hạn chế để bé nằm lâu một tư thế cố định

Nếu sau một thời gian theo dõi, hình dạng đầu có xu hướng cải thiện rõ ràng, bé vẫn phát triển vận động tốt, thì chưa cần can thiệp bằng mũ chỉnh hình.

Điều này giúp cha mẹ yên tâm rằng mũ chỉnh hình không phải là lựa chọn bắt buộc cho mọi trường hợp lệch đầu nhẹ.

Vậy mũ chỉnh hình có vai trò gì trong trường hợp lệch đầu nhẹ?

Mũ chỉnh hình không phải để “nắn” đầu bé, mà đóng vai trò hỗ trợ điều chỉnh sự phát triển hình dạng đầu khi các biện pháp thông thường không mang lại hiệu quả như mong đợi.

Trong một số trường hợp lệch đầu nhẹ nhưng:

• Bé đã lớn hơn, khả năng tự điều chỉnh bằng tư thế giảm

• Hình dạng đầu không cải thiện dù đã áp dụng thay đổi tư thế đúng cách

• Gia đình mong muốn hỗ trợ sớm để hạn chế nguy cơ lệch tăng dần

Lúc này, mũ chỉnh hình có thể được cân nhắc như một biện pháp hỗ trợ, sau khi đã đánh giá kỹ lưỡng.

Đánh giá chính xác quan trọng hơn quyết định đội mũ

Một điểm rất quan trọng mà cha mẹ cần lưu ý là:
không nên chỉ dựa vào cảm nhận bằng mắt thường để quyết định có đội mũ hay không.

Việc đánh giá mức độ lệch đầu nên dựa trên:

• Quan sát lâm sàng từ bác sĩ chuyên khoa

• Dữ liệu định lượng như đo đạc hoặc quét 3D hình dạng đầu

Tại Trung tâm mũ chỉnh hình Hani Helmet, bé được đo quét 3D để ghi nhận chính xác hình dạng đầu, từ đó giúp gia đình hiểu rõ:

• Bé đang lệch ở mức độ nào

• Có tiến triển hay không theo thời gian

• Có cần can thiệp hay chỉ cần tiếp tục theo dõi

Trung tâm không thực hiện thăm khám y khoa, mà đóng vai trò hỗ trợ đo quét, tư vấn và kết nối với bệnh viện chuyên khoa khi cần thiết.

Can thiệp quá sớm hay quá muộn đều không lý tưởng

Một thực tế là:

• Can thiệp mũ chỉnh hình quá sớm khi chưa cần thiết có thể gây áp lực không cần thiết cho gia đình

• Nhưng chờ quá lâu có thể khiến việc điều chỉnh trở nên khó khăn hơn

Vì vậy, thay vì hỏi “có cần đội mũ không?”, cha mẹ nên hỏi: “Thời điểm này, hướng hỗ trợ nào là phù hợp nhất cho con?”

Câu trả lời luôn phụ thuộc vào từng bé cụ thể, không có một công thức chung cho tất cả.

Điều quan trọng nhất với bé bị lệch đầu nhẹ

Dù có sử dụng mũ chỉnh hình hay không, điều quan trọng nhất vẫn là:

• Phát hiện sớm

• Theo dõi sát sự thay đổi hình dạng đầu

• Đồng hành cùng bé bằng những điều chỉnh nhỏ nhưng đều đặn mỗi ngày

Trong rất nhiều trường hợp, chính sự kiên trì và hiểu đúng của cha mẹ đã giúp bé cải thiện rõ rệt mà không cần can thiệp phức tạp.

Kết luận

Mũ chỉnh hình không phải lúc nào cũng cần thiết với bé bị lệch đầu nhẹ. Với nhiều trẻ, việc theo dõi và điều chỉnh tư thế đúng cách đã mang lại hiệu quả tích cực.

Tuy nhiên, khi tình trạng không cải thiện hoặc có dấu hiệu tiến triển, mũ chỉnh hình có thể là một giải pháp hỗ trợ an toàn, nếu được cân nhắc đúng thời điểm và dựa trên đánh giá khách quan.

Cha mẹ không cần vội vàng, nhưng cũng đừng bỏ qua cơ hội can thiệp phù hợp cho con. Hiểu đúng, theo dõi đúng và lựa chọn đúng luôn là điều tốt nhất cho hành trình phát triển của bé.